• Развитие познавательных и творческих способностей учащихся.

• Формирование умения работать в группе.

• Расширение и углубление знаний учащихся по основным темам географии.

Задачи урока:

• Повторить изученный материал (термины, понятия).

• Систематизировать знания, полученные учащимися при изучении данной темы.

• Проверить умение использовать полученные знания на практике.

Планируемый результат

Учащиеся должны уметь определять на карте географическую широту и географическую долготу объекта; географические координаты объектов; по географическим координатам находить объекты на карте и глобусе; сравнивать местоположение объектов.

Основные термины и понятия: географическая широта, географическая долгота, географические координаты.

                                                       Ход урока

Вступительное слово учителя.

Уважаемые ребята! Мы с вами изучили первую тему « План и карта « и сегодня на уроке, обобщая знания по данной теме, должны сделать вывод, каким географом будет каждый из вас для страны.

Использование краеведческого материала во внеклассной работе поможет осмыслить историю нашего города как историю народа, наших предков. Убедиться в том, что город имеет свою историю, которой можно гордиться и которую необходимо хорошо знать.

В условиях ограниченного объема учебного времени на изучение исторического материала и стремительно увеличивающегося количества получаемой информации из разных источников эффективность изучения исторического материала зависит от преподавателя заинтересовать, удивить ученика. Здесь на помощь учителю может придти тренинговая игра. Игра как часть жизненного опыта школьника важна и понятна ему. А полученные, закрепленные и обобщенные в ходе ее знания исходят из естесственных потребностей учащихся. Игра в форме конкурса (соревнования) интересна для школьников, проста в организации. Интеллектуальная игра повышает самостоятельность и активность учащихся, формирует опыт действовать сообща. Подготовка и участие в интеллектуальных играх обогащают учасщихся новыми знаниями, расширяют их кругозор.

В соревновании участвуют команды из состава отдельного класса, разных классов одной  или разных школьных параллелей. Игру проводит учитель или учащиеся старших классов. Он или они являются ведущими. Для подведения итогов выбирается жюри из учителей, родителей, учащихся старших классов.

Цель: помочь школьникам  целостно представить многогранность минского наследия, познакомиться с с разнообразными знаниями о древнем городе;

содействовать развитию познавательного интереса к жизни родного города, устойчивого интереса к краеведению;

способствовать умению работать в группе ( коллективное обсуждение проблемы, проработка вариантов ответа, взаимопомощь);

создание условий, которые способствуют повышению культуры школьников;

развивать умение мыслить, делать логические выводы и умозаключения.

Внести вклад в патриотическое воспитание

Пояснительная записка

Игровая программа «Беларусь – мая Радзіма» представляет собой секторную игру с интеллектуальными заданиями краеведческой тематики. В игре могут принять участие 2-3 команды по 4 человека, или участники, играющие индивидуально. Возраст участников 11-13 лет. Продолжительность игры 45 минут.

Для проведения игры используется игровое поле, на котором расположены 5 секторов. В каждом из них содержатся 6 вопросов различной сложности, то есть от 1 до 6 баллов. На игровом поле имеются призовые секторы. В призовом секторе в случае правильного ответа команды количество баллов, указанное на игровом поле, увеличивается в 2 раза. В случае неправильного ответа, команда получает минимальное количество очков указанное в секторе. Призовые секторы на поле ведущего отмечены звёздочкой (*)

В процессе игры команды по очереди выбирают сектор с любой темой и вопрос определённой сложности. Если команда выполняет задание сектора, она получает определённое количество баллов и продолжает играть. При этом право открыть следующий сектор предоставляется другой команде. Если команда не отвечает на вопрос, ответ на него могут дать соперники. Сектор, в котором выполнены все задания, закрывается.

Кніжная выстава “Зямля, дзе пачаўся твой лёс”.

Гучыць мелодыя “Напевы дубоў” А. Іванова.

Вядучы 1. Добры дзень, паважаныя сябры! Добры дзень усім добрым людзям, якія прыйшлі да нас на краязнаўчае падарожжа “Зямля, дзе пачаўся твой лёс”. Падарожжа па родным краі, дзе вы пазнаёміцеся са старажытнымі гарадамі і замкамі Беларусі, з рэкамі і азёрамі, лясамі, і іх насельніцтвам, пройдзеце яе шляхамі-дарогамі. Пагаворым пра наш родны куток, пра мясціны, з маленства нам дарагія, пра тое, што жыве ў нашых сэрцах усё жыццё.

Гучыць беларуская мелодыя.

Чытач. Мяжуе з Польшчай, Украінай,

Расіяй, Латвіяй, Літвой

Твой родны край, твая Айчына –

Жыццё тваё і гонар твой.

І ты яе запомні імя,

Як неба, сонца і зару,

Твая зямля, твая Радзіма

Названа светла

Бе- ла – русь.

Ю. Свірка

Вядучы 2. Я хачу правесці вас па зямлі, якая для мяне, і, мабыць, не толькі для мяне – даражэйшая за ўсё, самы ўтульны і чароўны кут.

Якая яна, мая зямля? Гэта залатыя палі збажыны з сінімі вачамі васількоў, светлыя ад бяроз гаі, што аглухлі ад птушынага звону, і пушчы, дзе горда нясуць свае кроны алені. Гэта бясконцыя жылы рэк, у якіх плешчуцца бабры і рыбы на захадзе сонца, і гэта амаль адзінаццаць тысяч азёр, чыстых, як усмешка дзіцяці.

Вядучы 1. Чароўны кут, стары казачны край – наша Беларусь. Са старажытных часоў жылі на гэтай зямлі нашы продкі, ці як прынята казаць, нашы бацькі і дзяды. Таму і называюць людзі землі сваіх продкаў “краем бацькоў”, в каб адна краіна адрознівалася ад другой, даюць ёй назву. Па назве амаль кожнай краіны мы з лёгкасцю разумеем, хто ў большасці тут жыве.

Чытач. Радзіма наша – Беларусь,

І колькі не шукай,

Не знойдзеш ты на ўсёй зямлі

Мілей, чым гэты край.

Не знойдзеш ты такіх людзей,

Іх сэрцы – дабрыня;

Яна струменіць, льецца ў свет

Крынічкаю штодня.

Таму ў жыцці не трэба быць

Няшчырым, сквапным, злым.

Не забывай, ты – беларус,

І заставайся ім.

Зямля мая, зямля бацькоў святая ...

Н. Загорская. Мае ўсе думы звязаны з табою…

1. Эмацыянальны настрой вучняў

Для стварэння эмацыянальнага настрою ў пачатку ўрока гучыць песня (на выбар: «Спадчына», словы Янкі Купалы, музыка Ігара Лучанка; «Белая Русь», словы Л. Пранчака, музыка В. Раінчыка), вучні разглядаюць фотаздымкі, ілюстрацыі, выставу кніг і часопісаў, малюнкі дзяцей. (Калі ў школе ёсць мультымедыйнае абсталяванне, то дзецям паказваюцца фотаздымкі: гарады Беларусі, помнікі архітэктуры Беларусі, партрэты знакамітых людзей, пейзажныя замалёўкі.

У кожнага чалавека ёсць Радзіма, і кожны любіць яе. Любіць месца, дзе нарадзіўся і жыве. Любіць родную прыроду, свой народ. Любіць сваю родную мову і песні свайго народа, казкі, танцы, кнігі ... Без бацькаўшчыны і без свайго народа чалавек не можа жыць.

Як прыемна кожны дзень адкрываць для сябе таленавітасць нашага народа, бачыць прыгажосць роднага куточка, слухаць пявучую беларускую мову і адчуваць ў душы вялікі гонар за сваю Радзіму. Таму першы ўрок мы з вамі прысвячаем нашай Радзіме — Рэспубліцы Беларусь.

Беларусь — край легенд, казак і паданняў. Зямля пад белымі крыламі, сінявокая Беларусь — так вельмі часта называюць нашу родную краіну. Яна славіцца сваімі лясамі, рэкамі, азёрам, працавітымі і шчырымі людзьмі.

Настаўнік або падрыхтаваны вучань чытае пад музыку верш (на выбар), ствараючы адпаведны настрой.

Уступнае слова

Як ты дорага мне, мая родная мова!

Мілагучнае, звонкае, спеўнае слова!

Ты калісьці мяне з калыскі падымала

І вучыла у бацькоў на руках гаварыць.

У жыцці маім слова найпершае “МАМА”

І цяпер для мяне сама міла гучыць.

Гэтыя прыгожыя, звонкія радкі прысвечаны нашай роднай мове. Мове, на якой мы размаўляем з вамі,  мове нашых дзядоў і бацькоў. Наша сенняшняя сустрэча адбудзецца ў форме вуснага часопіса “Я люблю цябе, роднае слова!”

Першая старонка нашага часопіса прысвечана гісторыі нашай мовы. Называецца яна “Падарожжа ў гісторыю роднага слова”.

Мова ўзнікла сотні гадоў таму назад, калі першабытныя людзі аб’ядналіся ў калектывы. Беларуская мова належыць да славанскіх груп моў. Прыкладна да У1-У11 стагоддзяў да нашай эры славяне карысталіся адной мовай. Але ў потым мовы розных славянскіх народаў набылі свае асаблівасці.

У Х111 стагоддзі Беларусь увайшла ў склад ВКЛ, дзе беларуская мова стала дзяржаўнай. Пісьменнасць на Беларусі была на высокім узроўні. З канца ХУ1 стагоддзя дзяржаўнай мовай стала польская, а з Х1Х ст.- руская.

У 20-я гады ХХ стагоддзя пачалося адраджэнне беларускай культуры. Але потым яе перасталі ўжываць у дзяржаўных установах, інстытутах, зменшылася колькасць беларускіх школ.26 студзеня 1990г быў прыняты Закон “Аб мовах у Беларускай ССР”, і дзяржаўнай мовай стала беларуская.На рэферэндуме 14 мая 1995 года большасць насельніцтва, якое прымала ў ім удзел, выказалася за наданне ў Беларусі статуса дзяржаўнай, побач з беларускай, таксама і рускай мове. Палажэнне аб існаванні дзвюх раўнапраўных моў у Беларусі замацавана Канстытуцыяй ( арт. 17, арт. 50). Мы  павінны быць асабліва клапатлівымі ахоўнікамі нашых моўных скарбаў.

Гучыць беларуская мелодыя.

1. Выхаванне ў сучасных падлеткаў нацыянальнай самасвядомасці на аснове беларускага фальклору.

2. Зацікавіць гісторыяй і побытам жыцця дзяцей сярэдзіны ХХ стагоддзя.

3. Садзейнічаць выхаванню ў падлеткаў беражлівых адносін да сваёй нацыянальнай духоўнай спадчыны.

4. Пазнаёміць юных гледачоў з разнастайнымі жанрамі дзіцячага фальклору: з дражнілкамі, лічылкамі, прымхліцамі, гульнямі, танцамі, паданнямі, жартамі (анекдотамі), песнямі, а таксама з прызначэннем, відамі і сімволікай нацыянальнага ручніка,  тапанімікай роднага паселішча.

Дзейныя асобы:

Бабуля Алена – Жылко Анастасія, вучаніца 8 класа

Кацярынка і Васілек, яе ўнукі – Піваварчык Юлія і Машчонскі Ілля, вучні 5 класа.

Пяць дзяўчынак і два хлопчыкі, равеснікі Кацярынкі і Васілька - Чубрык Аляксандра, Чубрык Аліна, Рачко Вікторыя, Толкач Анастасія, Уласевіч Наталля, Арэшка Аляксей і Басцюк Аляксей, вучні 5 класа.

Дзядзька Мікола, цётка Ганна і ўдзельнікі фальклорнай групы “Музыкі” - работнікі сельскага Дома культуры.

Сцэна мае выгляд беларускай вясковай сялянскай хаты 50-60-ых гадоў ХХ стагоддзя. Сцэнар тэатралізаваных дзіцячых вячорак суправаджаецца мультымедыйным паказм.

Вядучыя (хлопчык і дзяўчынка ў нацыянальных  строях). Гучыць мелодыя песні “Мой родны кут” сл. Я.Коласа, муз. І.Лучанка (цымбалы).

1. Зямля бацькоў –цудоўная зямля!

Пашчасціла і мне тут нарадзіцца.

Да скону дзён, і зблізку, і здаля

Табою, любы край, мне ганарыцца!

2. Адна зямля ў нас з табой, адна,

Дае нам сілы чыстая крыніца -

Куды б мяне дарога ні вяла

Табе хачу я нізка пакланіцца.

3. Мой край рамонкаў, сініх васількоў,

Тут плакаць і смяяцца можна ўволю.

Тут сустракаюць дарагіх сяброў

І песняй звонкаю, і хлебам – соллю!

Мы сягодня ладзім свята,

Клічам госцейкаў у хату,

Той вячорак нашых варты,

Хто сябруе з песняй, з жартам.

З’ява І

Ранняя вясна. На сцэне Кацярынка і яшчэ дзве яе сяброўкі.

Кацячынка. Што такое Бацькаўшчына,

                       Знаеш?

Алёна. Гэта рэчка, сцежачка лясная,

Насцечка. Гэта ў лузе залатая пчолка,

Алена. А ў вачах тваіх – вясёлка.

Насцечка. Бацькаўшчына – гэта дом твой, школа;

Алёна. Гэтапесні, што звіняць наўкола,

Насцечка. Гэта сама ты

Алёна. Гэта тата твой і мама.

Насцечка. І сябры твае таксама.

Кацярынка. Дзяўчаткі, хадзем са мной. Я вам нешта цікавае пакажу (падходзяць да куфра, Кацярынка адкрывае яго)

         У пахучым куфры важна ўсе ляжала,

         Што сама бабуля працай рук прыдбала.

         Быццам водар з поля прынясло ля хаты –

         Так запахла лугам, чабаром і мятай.

Кацярынка дастае з куфра доўгі белы ручнік, які па канцах вышыты чорнымі і чырвонымі крыжыкамі. Дзяўчынкі дужа зацікаўлены ўзорам.

Насцечка. Які прыгожы ручнік!

Алёна. Кацярынка, твая бабуля  - рукадзельніца.

Кацярынка. Так, так.

У глыбіні сцэны ціха з’яўляецца бабуля Алена. Яна падыходзіць да дзяцей і становіцца ля сярэдзіны ручніка.

Бабуля. І чым гэта вы, мае дзеткі, тут заняты? І хто ж гэта вам дазволіў адкрываць мой куфар?

Кацярынка. Ой, выбачай, бабулечка! Я вырашыла паказаць сваім сяброўкам твой прыгожы вясельны куфар і ручнік.

Бабуля (задаволена). Ой, так, мае дзеткі! Гэта сапраўды мой вясельны ручнічок, падножнікам называецца. Калі я была яшчэ маладая (цяжка ўздыхае)  і выходзіла замуж за вашага дзеда Васіля, то ў час вянчання ў царкве мы стаялі на гэтым белым і даўгім ручніку. Перад Богам і людзьмі  кляліся адно аднаму ў вернасці  і каханні.

     У час аповеду бабулі з-за заслоны з’яўляецца Васілёк, які трымае на плячы ручнік- ўціральнік і выцірае аб яго рукі.

Васілёк (падышоўшы). Бабуля, а чаму ён такі доўгі і белы?

Бабуля. Доўгі і белы чаму? Відаць, таму ён доўгі, мае дзеткі, каб я з вашым дзедам шмат гадоў, аж да самае смерці, у пары жыла. А белы? (задумаўшыся). Напэўна, каб мы былі сумленнымі, давяралі адно аднаму, былі чыстымі ў думках і справах сваіх.

Кацярынка. Бабулечка, а што гэта за дзіўныя ўзоры на ім:  і чырвоныя, і чорныя крыжыкі па канцах?

Бабуля (задуменна). Так, і сапраўды: цікавыя і загадкавыя вышыўкі на ім. Чорныя крыжыкі – гэта, відаць, наша зямля, глеба, куды кідаюць зерне ў час сяўбы! А чырвоныя – гэта,  няйнакш, зярняткі і сонца, што даюць цяпло і жыццё ўсяму жывому. (Праз вялікую паўзу). А можа, мае дзеткі, гэта яшчэ і радасць, і сум. Не заўсёды ў людзей вяселле бывае, прыходзіць і бяда. (Рэзка пасля невялікай паўзы). А што гэта апанавалі вы мяне ўсякімі – ўсялякімі пытаннямі? Давайце, лепш, мае дарагія, песню заспяваем.

            Усе ўдзельнікі спяваюць беларускую народную песню “Купалінка”.            За дзвярыма чуваць смех дзяўчынак і тупанне ног.

У сівой даўніне,

Дзе губляецца летапіс часу,

Дзе народы зямлі і паданні пачатак бяруць,

Кінуў воклік гусляр:

− Як, Радзіма, назваць цябе шчасна?

З трох бярозак адна

Адгукнулася:

− Белая Русь.

І паверыў гусляр,

І распраміў магутныя плечы,

Ціха струны крануў:

− Помні славу сваю, беларус!

Мы прынеслі яе

З поля Неўскай і Грунвальдскай сечы,

Каб жыла ў вяках!

Наша вольная − Белая Русь.

А калі наш магнат

Выракаўся народа і веры

І Ягайла ў Літве

Ладзіў з Польшчай вясельны хаўрус,

Мы за праўду сваю

Паўставалі з агнём і сякерамі,

Каб жыла ў вяках

Наша мужная − Белая Русь...

Так спяваў той гусляр,

І сягоння ў бярозавым гаі

Прыпыніліся на міг,

Цішыню на зоры не паруш

І пачуеш тады,

Як нябачныя гуслі іграюць,

Горды голас звініць:

− Помні славу сваю, беларус!

Абсталяванне: карта Беларусі.

Эпіграф: «Мой родны кут, як ты мне мілы Забыць цябе не маю сілы!...»

Я.Колас

1. Індукцыя. Слова настаўніка.

Сёння на ўроку мы будзем весці  гаворку аб самым галоўным, самым каштоўным – аб нашай бацькаўшчыне.

Рака нараджаецца з ручаін, дрэва расце з ручаёў, а чалавечая годнасць і вартасць нараджаецца з глыбокай адданасці сваёй Радзіме, з ведання яе гісторыі, з любові да матчынай мовы, з пашаны да спадчыны, да роднай прыроды.

Наша Беларусь вядома ўсяму свету. Зірніце на карту. Прыгожым кляновым лістом раскінуліся абсягі нашай рэспублікі. Карта расквечана гарадамі і вёскамі, рэкамі і азёрамі, зялёнымі дыванамі лясоў, лугоў, багатых палеткаў. (Яе прыгажосць услаўляецца ў песнях).

(Вучні 7 класа выконваюць песню)

А зараз мы з вамі правядзём невялікую віктарыну пра наш родны край, нашу родную Беларусь.

Афармленне: Выстава твораў беларускіх аўтараў, на дошцы партрэты знакамітых людзей, магнітафон з запісамі народнай музыкі

План правядзення

1. Слова вядучага

Першы тыдзень верасня – тыдзень славянскай культуры і пісьменства. Наша інфармацыйная гадзіна прысвечана гэтай падзеі. Пагаворым з вамі пра нашу родную беларускую мову. Кожны чалавек размаўляе на пэўнай мове. Мы размаўляем на беларускай. Мова – гэта душа народа. Пакуль ёсць мова – жыве канкрэтны народ, працуе, развіваецца. Знікае мова – знікае і народ, які карыстаўся ёю. Наша родная мова на працягу часоў перажывала мноства перамен. Часта яе забаранялі, не дазвалялі размаўляць. Але яна выжыла, выстаяла ў складаныя часы. І цяпер мы можам з вамі свабодна размаўляць на роднай мове, чытаць кнігі, часопісы, газеты.

     

2. Вучань чытае радкі з верша Н. Арсенневай “ Жыве Беларусь “

Мова наша – выкута з золата – не йражавее,

Блішчыць, зіхаціць.

Гэта мова паэтаў і волатаў,

Скарб, які нас трымаў пры жыцці

Каб не мова, даўно б мы растаялі,

Распалыліся імглой між чужых,

Збеглі ў вырай гусінаю стаяю…

Але з мовай – і мы будзем жыць!

Днямі яснымі, новымі,

Пойдзем, пойдзем з табой угару,

Наша жытняя і васільковая

Несмяротная Беларусь!

3. Вядучы.  А ці ведаеце вы гісторыю нашай мовы? Адкуль яна ўзялася? Спачатку з’явіўся народ (беларусы). З X стагоддзя вядомы Полацкае, Смаленскае і Тураўскае княствы. Полацкае княства было самастойнай дзяржавай. Была дзяржава – была мова і быў народ. Былі людзі, якія хацелі, каб мова наша развівалася.

4. Кароткія паведамленні пра славутых людзей нашага краю

1) Ефрасіння Полацкая – наша святая, якую шануюць як нябесную заступніцу беларускай зямлі. Нарадзілася ў XII стагоддзі ў Полацку. Яна перапісвала і перакладала з іншых моў кнігі, вяла Полацкі летапіс.

2) Кірыла Тураўскі – нарадзіўся ў XII стагоддзі ў Тураве. Пісаў малітвы і творы пра манаства

3) Клім Смаляціч – пісьіеннік XII стагоддзя, пісаў царкоўныя кнігі.

4) Францыск Скарына – жыў у XY стагоддзі, першадрукар. 6 жніўня 1517 года ў г. Празе была надрукавана першая беларуская кніга “ Псалтыр”. Са з’яўленнем беларускай друкаванай кнігі стала развівацца і беларуская мова.

5) Мікола Гусоўскі – аўтар “Песні пра зубра”. Імя М. Гусоўскага ўключана ў спіс найвыдатнейшых дзеячоў славянскага свету

5. Вядучы.   Хто ж стварыў літары, якімі мы карыстаемся? Карыстаемся мы алфавітам, які стварылі Кірыла і Мяфодзій у 863 годзе.Яго ўдакладнялі і спрашчалі беларускія перапісчыкі. Затым змянялі беларускі алфавіт і беларускія пісьменнікі: К. Каліноўскі, В. Ластоўскі, Я. Купала, Я. Колас, Цётка, М. Багдановіч. Дзякуючы нашым пісьменнікам, мы маем выдатныя творы: апавяданні, аповесці, вершы. Пра нашу мову сторана шмат прыказак, прымавак. Гэта сапраўдныя “залацінкі роднай мовы”.

6. Вучань чытае прыказкі

Тады слова серабро, калі справы золата

Пісаць не сякераю часаць

Слоўка як птушка: выпусціў не вернеш

Рана загоіцца, а злое слова ніколі

- Як бачыце, мова наша багатая, прыгожая. Колькі цудоўных слоў можна пачуць вакол. Вельмі многа вершаў складзена пра нашу мову, пра Беларусь. Паслухаем адзін з іх.

                       Верш “Калі ласка” А. Юшчанкі Ў перакладзе М. Аўрамчыка

“Калі ласка, калі ласк а…”

Не забуду тыя словы,

Словы першыя, што ў Мінску

Я пачуў у час размовы.

А пад Новы год ад сябра

Тэлеграма, нібы казка:

“Прылятаю самалётам,

Сустракайце, калі ласка!”

Ад цябе, чытач, таіцца

Аніколі я не стану…

Ад каго мне тэлеграма?

З Беларусі… Ад каханай.

І калі ў маёй размове

“Калі ласка” часта будзе,-

За гасцінныя два словы

Выбачайце мне вы, людзі!

Словы гэтыя, як песню,

Слухаў я ў Купалы дома.

Я хачу, каб словы тыя

На ўвесь свет былі вядомы.

Каб народ народу мовіў

Без усякае прыкраскі,

Цераз горы, акіяны

Каб гучала: “У госці просім,

Прыязджайце, калі ласка!”

    7. Заключнае слова.    

Мы сёння пагаварылі пра нашу мову, успомнілі гісторыю нашай краіны, а значыць, і мовы. Хочацца, каб вы ведалі, што “ мова – гэта вялікі народны скарб. Яе нельга не паважаць, як нельга не паважаць родны народ. Той, хто не паважае родную мову, не паважае родны народ.” (І. Мележ)

     8. Рэфлексія.

                                               Літаратура

1. “ З глаголіцы я родам і з кірыліцы “. Метадычныя парады да ўрока славянскага пісьменства і культуры.

2. Зборнікі вершаў беларускіх паэтаў

У кожнага чалавека ёсць Радзіма, і кожны любіць яе. Любіць месца, дзе нарадзіўся і жыве. Любіць родную прыроду, свой народ. Любіць сваю родную мову і песні свайго народа, казкі, танцы, кнігі ... Без бацькаўшчыны і без свайго народа чалавек не можа жыць.

Як прыемна кожны дзень адкрываць для сябе таленавітасць нашага народа, бачыць прыгажосць роднага куточка, слухаць пявучую беларускую мову і адчуваць ў душы вялікі гонар за сваю Радзіму. Таму першы ўрок мы з вамі прысвячаем нашай Радзіме — Рэспубліцы Беларусь.

Беларусь — край легенд, казак і паданняў. Зямля пад белымі крыламі, сінявокая Беларусь — так вельмі часта называюць нашу родную краіну. Яна славіцца сваімі лясамі, рэкамі, азёрам, працавітымі і шчырымі людзьмі.

Настаўнік або падрыхтаваны вучань чытае пад музыку верш (на выбар), ствараючы адпаведны настрой.

Яна мне дадзена адзіная

На ўсё жыццё, на цэлы век.

Мая адзіная, радзімая

Ў вянках лясоў і стужак рэк.

Заўсёды самая прыветная,

Як сонца, свеціцца сама,

Жыве, як мара запаветная,

І роўных ёй — нідзе няма.

Яе праменнямі сагрэтая,

Наліта сілай маладой,

Іду, нястомная, па свету я

Яе часцінкаю жывой.

І ганаруся ўсюды смела я,

Што вырасла на той зямлі,

Якую клічуць Руссю Белаю,

Што тут дзяды мае жылі.

М. Шаўчонак. Мая Радзіма

Ты такі ненаглядны —

Мой радзімы куточак зямлі.

Ты такі ненаглядны —

Край, дзе крылы ўзнімаюць буслы,

Дзе асколачкам неба

Васілёк у мірным полі цвіце

І ля кожнай хацінкі

Прыгажуня бяроза расце,

Край азёраў глыбокіх

І чаромхавых белых завей,

Ідэалаў высокіх,

Працавітых і шчырых людзей.

Тут з адкрытай душою

Запрашаюць гасцей у свой дом.

Тут накормяць, напояць,

Абагрэюць сардэчным цяплом.

Я. Жабко. Да апошня бярозкі ...

Не голас, сэрца гаворыць гэтыя словы — з любоýю, з гонарам, з душэýнай пяшчотай. Тут — наша гiсторыя. Тут — мае каранi. Тут — напеýная родная мова. Тут — жывём мы!

Быць Беларусам —

Гэта значыць

Свайго ні гуку не забыць,

Усё чужое перайначыць,

Каб Беларусі вечнай быць!

Быць Беларусам —

Гэта значыць

За родны край згараць на дым,

Па-беларуску чуць і бачыць

На гэтым свеце і на тым

Р. Барадулі. Быць

2. Беларусь — еўрапейская дзяржава

Мая Беларусь... Еýрапейская дзяржава — зялёны лiсток на карце: лясы, пералескi, лугi, пушчы, ураджайныя палеткi. Вакол нас — карагод краiн: Расiя, Украiна, Лiтва, Польшча. Беларусы здаýна жывуць мудрымi запаветамi прашчураý: «Сонца — на ýсiх адно, Зямля — адна, трымайся сваёй хаты, беражы свой гонар, не бяры чужое».

На карце вялікага свету

Яна як кляновы лісток,

Песня гарачага лета,

Крынічнай вады глыток.

Мяжуе з Польшчай, Украінай,

Расіяй, Латвіяй, Літвой

Твой родны край, твая Айчына,

Жыццё тваё і гонар твой.

I ты яе запомні імя,

Як неба, сонца і зару.

Твая зямля, твая Радзіма

Названа светла: Беларусь!

Ю. Свірка. Твая Беларусь

(Вучні з дапамогай настаўніка паказваюць на карце Рэспубліку Беларусь і суседнія краіны, з якімі яна мяжуе.)

Кожны чалавек павінен ганарыцца той мясцінай, дзе нарадзіўся і жыве, любіць свой родны куточак (малую радзіму) як часцінку нашай Бацькаўшчыны. (Вучні на карце паказваюць абласныя цэнтры, родны горад (раён), расказваюць цікавыя звесткі, легенды і паданні пра малую радзіму.)

3. Навекі ў памяці народнай

Мая Беларусь... Па нашых землях тапталiся прышэльцы, ворагi. Прыходзiлi да нас з дзiдамі i мячамi, з ружжамi i гарматамi, на танках i самалётах. Нiшчылi людзей, палiлi хаты, гарады, адбiралi скарбы. Нiколi i нiкому не ýдавалася зняволiць вольналюбiвы народ. Званы Хатынi, мемарыял у Брэсцкай крэпасцi-героi нагадваюць жывым: «Людзi! Помнiце! Не дапусцiце новай бойнi!»

Вялікую цану заплаціў беларускі народ за сваю свабоду. Загінуў кожны трэці беларус у гады Вялікай Айчыннай вайны. У памяць аб загінуўшых у час вайны ўзведзены мемарыялы славы, помнікі, на брацкіх могілках ніколі не вянуць кветкі. (Настаўнік паказвае фотаздымкі помнікаў.)

Шануйце родны край — Айчыну,

Тых, хто яе абараняў,

Хто ў бітвах з ворагам загінуў,

Хто перамогу атрымаў. (Аляксандр Гладкіх)

(Калі вучні разам з настаўнікам былі на экскурсіі ў Хатыні, тады можна арганізаваць гутарку з выкарыстаннем вершаў пра Хатынь.)

Пакружыўся над Хатынню бусел

сонечна-пагодлівай вясною:

каміны стаяць. І людзі ў скрусе.

А нідзе хаціны ні адной.

Заміраюць галасы людскія,

гукі абуджальнае вясны,

і плывуць трывожныя такія,

тонкія жалобныя званы.

Пакружыўся над Хатынню бусел

і паплыў у светлую смугу.

Ён не ведаў болю Беларусі,

пэўна ж, ён адчуў яе тугу.

Пакружыўся бусел над Хатынню

і ў смузе пад воблакамі знік.

Папялішча ўсё яшчэ не стыне,

і ў грудзях не замірае крык.

В. Жуковіч. Бусел над Хатынню

Памяць аб тых, хто аддаў сваё жыццё ў барацьбе з ворагам, будзе заўсёды жыць у нашых сэрцах. Сёння сваімі справамі, думкамі, паводзінамі мы павінны быць дастойнымі сваіх бацькоў, дзядоў і прадзедаў. Светлая памяць усім воінам, якія абаранялі нашу Радзіму і далі магчымасць роднай краіне стаць самай прыгожай у свеце.

Крыніца

Нам ніколі не памерці

ані ў якім горы, —

з баявой зямлі не сцерці

сінія азёры:

нашу Нарач, нашу Свіцязь,

Вечалле, Асвею...

Партызанскі край, што віцязь,

Нам здабыў надзею.

Нам ніколі не памерці,

Не растаць, як свечкі:

Прападуць азёры ў свеце —

Застануцца рэчкі: наша Ясельда, і Шчара,

І Дняпро, і Нёман...

Беларусь — край светлых чараў —

Кожнаму знаёма.

Нам ніколі не памерці,

Не растаць, як знічкі:

Пасля нас і нашы дзеці

Стануць ля крынічкі —

І Айчынаю прадвесняй

Будуць ганарыцца...

Беларусь — крыніца песні

І любві крыніца!

Сяргей Панізнік

4. Мая Беларусь... Мая зямля …

У яе нетрах знойдзены нафта, калiйныя i каменныя солi, торф, глiна, гранiт, сланцы, руды, золата... Вялікае значэнне для Беларусі маюць запасы калійных солей. Па запасах і здабычы гэтай каштоўнай хімічнай сыравіны Беларусь уваходзіць у першую пяцёрку краін свету.

Новыя паселiшчы ХХ стагоддзя: Салiгорск — горад хiмiкаý, Наваполацк — горад нафтавiкоý, Жодзiна — горад машынабудаýнiкоý, Новалукомль — горад энергетыкаý. (Пералічаныя гарады паказваюцца на карце. Па жаданні настаўнік можа спыніцца на адным з гарадоў больш падрабязна).

5. Людзі зямлі беларускай

Галоýны скарб маёй краіны — ЛЮДЗI! Яны ýслаýляюць сваю зямлю, нясуць у свет добрае iмя беларусаý.

«Ці задумваліся, які ён, беларус?... Што гэта за народ? Беларус якраз адрозніваецца шчодрасцю, заўсёднай гатоўнасцю прыйсці на дапамогу ў бядзе. Калі раней у каго на вёсцы здараўся пажар — вёска талакою ішла красці панскі лес, калі не было свайго, за пару дзен ставілі пагарэльцу новую хату, дзялілася з ім жытам … . Потым з кожнай хаты неслі рэчы: хто посцілку, хто палатно, хто гаршкі. Галоўнае ў нашым характары — гасціннасць добрага да добрых». (Уладзімір Караткевіч. Зямля пад белымі крыламі.)

Лёс нам даў мірны характар, чулае сэрца, шчырую душу, бязмерную шчодрасць і гасціннасць. Беларусы славяцца сваімі рамёствамі.

(Настаўнік можа паказаць вырабы народнай творчасці, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, прадметаў быту і працы беларусаў.)

Нельга сёння не ўспомніць нашых продкаў, якія ўслаўлялі родную краіну. Полацк даў Беларусі і ўсяму свету шмат выдатных людзей. Наш народ заўсёды будзе памятаць імёны асветніцы Еўфрасінні, першадрукара Францыска Скарыны і славутага паэта Сімяона Полацкага...

(Настаўнік прапануе вучням ў парах падрыхтаваць апавяданне пра нашых славутых землякоў. Тэксты дае настаўнік.)

Францыск Скарына

Пра людзей мы мяркуем па справах, якія яны здзейснілі, па спадчыне, якую яны пакінулі сваім нашчадкам. І наш славуты зямляк Францыск Скарына — у гэтым сэнсе найярчэйшы прыклад. Ён з'яўляецца сімвалам усёй беларускай культуры эпохі Адраджэння. У асобе Францыска Скарыны талент даследчага вучонага, мудрага асветніка і вялікага патрыёта роднай зямлі шчасліва спалучаўся з талентам выдатнага паэта і мастака. Скарына — першы, хто адкрыў ва Ўсходняй Еўропе кнігадрукаванне і зрабіў кнігу даступнай вялікаму колу людзей. Скарына — наш гонар і слава, бо яго нарадзіла і ўскарміла менавіта наша беларуская зямля.

Еўфрасіння Полацкая

Свецкае імя Прадслава. Першая жанчына ва ўсходнеславянскім рэгіёне, прылічаная да святых. Дачка князя Георгія Усяславіча, унучка полацкага князя Усяслава Брачыславіча (Чарадзея). Еўфрасіння рана пастрыглася ў манахіні насуперак волі бацькоў. І ўсё сваё жыццё прысвяціла служэнню Богу і людзям: перапісвала ўласнаручна кнігі і будавала ў родным краі храмы, вучыла грамаце дзяцей і лячыла хворых.

Еўфрасіння заснавала ў Полацку жаночы і мужчынскі манастыры. Па заказе Еўфрасінні полацкі майстар Лазар Богша зрабіў для царквы Святога Спаса надзвычай прыгожы шасціканцовы крыж. Крыж Еўфрасінні Полацкай для беларусаў з’яўляецца святыняй. Паданне сведчыць: крыж свяціўся ў самай непрагляднай цемені, хворым вяртаў здароўе, знявераным і знясіленым — надзею на лепшае жыццё.

Тэма радзімы хвалявала беларускіх пісьменнікаў і паэтаў усіх часоў і народаў. У вершаваных радках паэты праслаўляюць зямлю сваіх бацькоў: багацце, прыгажосць і непаўторнасць прыроды роднага краю, талент і добразычлівасць яе жыхароў, выказваюць прызнанне ў шчырай любові да яе.

***

Не цалавала рук

нікому я ў жыцці,

Табе ж, мая зямля,

Я цалавала б ногі...

Паклон табе, мой беларускі краю!

Ты — мой, я — твой: ад роду і навек.

Я зноў і зноў да сэрца прыкладаю

Твой ліст дубовы — як чароўны лек.

За хлеб, што ем, за песні, што спяваю,

За шчасце звацца іменем тваім —

Паклон табе, мой беларускі краю!

Ты — мой, я — твой: усюды і ва ўсім!

Ніл Гілевіч

Гэтыя пранікнёныя радкі — выражэнне любові да роднага краю, бацькоўскай зямлі, бо для кожнага з нас зямля — самая ласкавая і непаўторная. І дзе бы мы ні апынуліся пазней, у якіх бы цудоўных палацах-музеях ні пабывалі, мы заўсёды будзем чакаць сустрэчы са сваёй радзімай Гэтыя знаёмыя з маленства мясціны, дзе мы жывем, — часцінка таго вялікага і святога, што мы называем словамі «Айчына», «Бацькаўшчына».

Бацькаўшчына

Што такое Бацькаўшчына,

Знаеш?

Гэта рэчка, сцежка лясная,

Гэта ў лузе залатая пчолка,

А ў вачах тваіх — вясёлка.

Бацькаўшчына — гэта дом твой,

Школа;

Гэта песні, што звіняць наўкола,

Гэта сам ты,

Гэта тата твой і мама.

І сябры твае таксама.

П. Панчанка

6. Беларусь мая сінявокая

Мая Беларусь... Гэта азёрны край. Дзесяццю тысячамі блакiтных, чыстых вачэй пазiрае мая радзiма на Млечны Шлях. А на знакамiтых азёрах — Нарачы, Свiцязі, Браслаýскi — адпачывае, кажуць, сам Бог.

Наш родны беларускі край прыгожы і па-свойму адметны на поўначы і на поўдні, на ўсходзе і на захадзе: там, дзе цячэ Дзвіна, у якую па-паўночнаму задумліва глядзяцца елкі і сосны, і пятляе між палёў Бярэзіна; дзе струменіць, набіраючыся сілы, Нёман і шырыцца, выбіраючыся з балот Прыпяць, дзе гамоніць з высокімі берагамі Дняпро і трэцца хвалямі аб лодкі паўднёва-ласкавы Сож...

Наш край прыгожы і непаўторны сваімі рэкамі і азёрамі, лясамі і лугамі, сцежкамі і дарогамі...

Белавежская пушча і Браслаўскія азёры, Палессе і Свіцязь, Налібокі і Нарач, Бярэзінскі запаведнік і маленькая рэчка Проня — усё гэта наш родны край, наша спадчына, якая аднойчы і назаўсёды даецца кожнаму чалавеку разам з жыццём.

Усе рэкі Беларусі вельмі прыгожыя. Дняпро з высокім правым берагам, неагляднымі далячынямі зарэчных паплавоў. Прыпяць з яе празрыстай цёмнай вадой, астравамі, пратокамі і шапкамі буслянак на прырэчных дрэвах. Ласкавы Нёман, у воды якога глядзяцца старажытныя вежы. Нават невялічкая Шчара ў цяні таполяў. (Паводле У. Караткевіча.)

Нашу краіну называюць «сінявокай». Чаму? Беларусь багатая азёрамі, рэкамі, вадасховішчамі. Азёры — гэта блакітныя вочы нашай краіны. Давайце завітаем на Мядзельшчыну, у Нарачанскі край.

Край Нарачанскі… Святая беларуская зямля, мілая і дарагая сэрцу мясціна. Край паэтаў і ваяроў, рамантыкаў і шчырых духам людзей. Яго любяць пяшчотна і раўніва тыя, хто тут нарадзіўся; узнёсла і аддана тыя, хто хоць раз наведаў гэты цудоўны куток. Хіба ж можна забыцца на высокія і стромкія ўзгоркі, што пакінуў тут у глыбокай мінуўшчыне ледавік; на багатыя і разнастайныя лясы, што кружаць галаву сваім смалістым водарам; на празрыстае і чыстае паветра, што можна піць як цудадзейныя лекі; на добрых і шчырых людзей, якія сваёй прыязнасцю і гасціннасцю раскрываюць усю прыгажосць беларускай душы…

Але Нарачанскі край — гэта, найперш, азёры. Менавіта яны надаюць гэтай зямлі непаўторную адметнасць, якая вабіць да сябе блізкіх і далёкіх падарожнікаў.

Азёр у Нарачанскім краі шмат, каля паўсотні, і кожнае з іх не толькі цікавы прыродны аб'ект, але і скарб духоўны, у якім, як у чароўным куфэрку, назапашаны легенды і паданні, прыказкі і прымаўкі, цікавыя назвы і мясцовыя здарэнні. Каб азёры маглі гаварыць, то мы пачулі б шмат цікавых апавяданняў пра вадзянікоў і русалак, рыбакоў і аматараў вандровак, птушак і звяроў.

Так, самае вялікае возера Беларусі — Нарач, якое многія называюць то «блакітным сэрцам» краіны, то «беларускім морам», а мясцовыя жыхары ласкава — Нарочча. Возера, напэўна, расказала б нам пра свой адзіны востраў Выспу, легенду пра трагічнае каханне дзяўчыны Нары-Найрыты і простага хлопца Андрэя…

Суседняе возера Мястра, напэўна, згадала б гістарычную драму свайго замка, успомніла б адметныя асаблівасці горада Мядзел ды лёс старога татарскага мізару, а таксама белы цагляны слуп ля возера, у якім была замуравана Белая Панна.

Сваім замкам пахвалілася б і возера Мядзел: на востраве Замак да нашага часу захавалася высокая гара, на якой раней стаялі магутныя ўмацаванні.

Шмат цікавага мы маглі б пачуць і пра дзесяткі іншых азёр.

На жаль, азёры не размаўляюць. Але кожнае возера мае сваю непаўторную энергетыку, сваю аўру. Яна — у мелодыях хваляў, у шэпце чаротаў і трыснягоў, у плёскаце рыбы, галасах жывёл, птушак, дрэў. Варта толькі паехаць да возера — чуламу сэрцу заўсёды адкрыюцца таямніцы дзівосных беларускіх скарбаў…

http://narochpark.com/legends/

7. З любоўю да прыроды

Краса прыроды кліча да чысціні душы

Янка Брыль

Мая Беларусь... Гэта — зубры ý Белавежскай пушчы. Гэта — бабры, мядзведзi ý Бярэзiнскiм запаведнiку. Гэта — ласi i дзiкi ý Налiбоцкай пушчы. Гэта — векавыя дубы, лiпы, клёны, вербы, сасновыя бары, бярозавыя гаi, духмяныя лугi... Куды б нi паехаý, цябе сустракаюць непаýторныя краявiды. З душы вырываецца мелодыя Iгара Лучанка на словы славутага паэта Якуба Коласа:

Мой родны кут, як ты мне мілы!

Забыць цябе не маю сілы!

Не раз, утомлены дарогай,

Жыццём вясны мае ўбогай,

К табе я ў думках залятаю

І там душою спачываю.

(Пад музыку настаўнік расказвае пра Белавежскую Пушчу, паказвае ілюстрацыі і фотаздымкі)

Ахова прыроды з’яўляецца важнай дзяржаўнай задачай і справай кожнага грамадзяніна У нашых запаведніках ахоўваюцца непаўторныя куточкі беларускай прыроды. Зараз мы з вамі заплюшчым вочы і перанясемся ў Белавежскую пушчу. У гэтым годзе яна адзначае свой юбілей — 600 гадоў запаведнага рэжыму. Па сваіх памерах, багаццю і разнастайнасці расліннага і жывёльнага свету Белавежская пушча займае першае месца сярод буйных лясоў Еўропы. Белавежская пушча — сапраўдны музей жывой прыроды!

З даўніх, вельмі даўніх часоў Пушча была аплотам нашых продкаў, надзейным прытулкам ў цяжкія гады. Яна карміла і паіла, гартавала мужнасць і сілу людзей.

Зубр — слава і галоўная прыкмета Пушчы. Зубр, як кожны, хто мае сапраўдную сілу, рахманы і добры звер. Праўда, ёсць адно правіла — не чапай яго.

Усё тут было. Каралеўскія і царскія паляванні, браканьеры, масавыя высечкі лесу іншаземнымі фірмамі, грабежніцтва акупантаў. Цяпер тут запаведна-паляўнічая гаспадарка. Высякаюць толькі нязначную частку лесу.Рэдкіх звяроў берагуць. Стрэл у Пушчы — падзея. Непрыемная для таго, хто страляе.

Шмат птушак у пушчы. Вучоныя абмеркавалі і вырашылі, што белавежскія салаўі — самыя галасістыя і багатыя на спевы ў цэлым свеце. Самыя-самыя! А тут яшчэ больш за дзвесце відаў птушак! Уяўляеце, што такое веснавы белавежскі канцэрт?!

Паводле У. Караткевіча

(Можна правесці конкурс «Адгадай, чый галасок». Настаўнік прапануе вучням паслухаць спевы птушак і адгадаць, хто спявае.)

8. Спадчына продкаў

Мая Беларусь! Вось i да цябе завiтаý Год роднай зямлi. Гэты год павінен стаць годам пазнання багатай i загадкавай гiсторыi нашай краіны. Мы кожны дзень адкрываем для сябе гаючыя крынiцы роднай мовы, народнай мудрасцi, самабытнай культуры беларусаý.

Зямля для народа неабходна, як глеба для дрэва. А мова, літаратура кожнай краіны, яе культура — плён гістарычнага развіцця нацыі. Толькі на роднай зямлі чалавек дыхае свабодна, адчувае падтрымку сваіх блізкіх і родных, можа карыстацца спадчынай продкаў.

Настаўнік можа прапанаваць вучням розныя заданні з прыказкамі і прымаўкамі:

• растлумачыць сэнс прапанаваных прыказак і прымавак;

• завяршыць прыказкі (вучням даецца толькі пачатак прыказкі, неабходна дапоўніць апошняе слова);

• гульня «Знайдзіце пару» (прыказкі і прымаўкі падзяляюцца на часткі і раздаюцца вучням). Пасля таго як складзена прыказка (прымаўка), вучням неабходна растлумачыць яе сэнс.

1. Уступныя словы настаўніка

“Свята беларускай пісменнасці”

2.Завочнае падарожжа па Беларускай зямлі- захавальніцы помнікаў культуры.

3.Беларусь сягодня.

4. Віктарына “Ці ведаеце вы гісторыю Бацькаўшчыны?”.

Мэта: фарміраванне ў вучняў паважлівых адносін да сваёй Айчыны, выхаванне пачуцця гонару і глыбокай павагі да нацыянальнай спадчыны (традыцый, звычаяў, культуры),да Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь, дзяржаўных сімвалаў краіны. Асноўная задача – дапамагчы вучням у вывучэнні гісторыка-культурнай спадчыны роднай краіны і яе сучусных дасягненняў, дапамагчы дзецям прадумаць і зрабіць практычны уклад у працвітанне нашай дзяржавы.

Традыцыйна  Дзень ведаў 1 верасня праводзіцца ў рамках Тыдня беларускага пісьменства.

Многае можа родная зямля! Можа накарміць цябе цёплым і смачным хлебам, напаіць крынічнай вадой, зачараваць прыгажосцю сваёй прыроды, але абараніць сябе не можа.Таму абарона Айчыны, роднай зямлі – доўг тых, хто жыве на ёй,хто ёсць яе хлеб, п’е яе ваду, любуецца яе хараством.

Усвядомленная любоўю да Радзімы ў кожнага чалавека ўзнікае,  напэўна, у свой час. Адно не выклікае сумлення: з першым глытком мацярынскага малака пачынае абуджацца любоўю да Айчыны. Спачатку гыта адбываецца падобна да таго, як расліна цягнецца да сонца, а дзіця- да маці і бацькі. Падрастаючы, яно пачынае адчуваць прыхільнасць да сяброў, да роднай вуліцы, сяла, горада. І толькі сталеючы, набіраюцца вопыту і ведаў, чалавек паступова ўсведымляе найвялікшую ісціну: што ён належыць маці-Айчыны, адказвае за яе. Так наражаецца грамадзянін-патрыёт.

Радзіма гыта тэрыторыя, геаграфічная прастора, дзе чалавек нарадзіўся, сацыяльна-духоўнае асяродззе, у якім ён вырвс, жыве і выхоўваецца. Умоўна адрозніваць вялікуюі малую Радзіму. Пад вялікай Радзімай маюць на увазе краіну, дзе чалавек вырас, жыве і якая стала для яго роднай і блізкай. Малая Радзіма-  гыта месца нараджэння і станаўлення чалавека як асобы.

Можна пражаць жыццё і “не знайсці сваёй Радзімы”, не стаць яе патрыётам, які любіш сваю Айчыну не за тое, што гэта яго Бацькаўшчына. Чалавек або з’яўляецца патрыётам сваёй Айчыны, і тады ён з’яднаны з ёй , як дрэвы карнямі з зямлёй, або ён толькі перакаці- поле, якое  носяць усе вятры.

     Беларуская зямля – захавальніца помнікаў культуры народа, які тут жыве. Са старажытных вякоў прыйшлі да нас Белая (Камянецкая) вежа, Сафійскі сабор у Полацку, Спаса-Ефрасіннеўская царква, Мірскі замак, Нясвіжскі палац, палац Пацкевіча ў Гомелі, Стары замак у Гродне, Аўгустоўскі канал, Троіцкае прадмесце ў Мінску і інш. Сёння беларускі народ ганарыцца духоўнай спадчынай продкаў – ураджэнцаў Беларусі, якія ўнеслі ўклад у сусветную культуру: Ефрасінні Полацкай, Кірыла Тураўскага, Францыска Скарыны, Сымона Буднага, Сімяона Полацкага, Максіма Багдановіча, Янкі Купалы, Якуба Коласа і інш.

Беларускі край – у мінулым шматпакутная і гераічная зямля:     нашы продкі на працягу стагоддзяў неаднаразова дэманстравалі патрыятызм, любоў да Радзімы, давалі адпор іншаземным захопнікам, заўсёды мужна і да канца адстойвалі сваю зямлю і ачаг, сваю праўду і веру, пры гэтым наша дзяржава ва ўсіх войнах не выступала ў якасці ягрэсара. Вопыт, гераічныя традыцыі і духоўная сіла беларускага народа аказаліся як ніколі запатрабаванымі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Гераічная Брэская крэпасць, вогненная Хатынь, “рэспубліка-партызанка” – прызнаныя неафіцыйныя сімвалы Беларусі ў свеце.

Сёння кожны грамадзянін Рэспублікі Беларусь можа ганарыцца дасягненнямі сваёй краіны ў эканоміцы: Беларусьлідзіруе ў СНД па вытворчасці тэлівізараў, халадзільнікаў, тканіны і абутку, займае першае месца па вытворчасці на душу насельніцтва цукру- пяску; мае высокія дасягненні  у спорце , навуцы, мастацтве. Поспехі спартсменаў  на XIX чэмпіянаце Еўропе па  лёгкай атлетыцы ў Швецыі, трыўмф Ксеніі Сітнік на Еўрабачынні.

Важная з’ява жыцці краіны, якой можа ганарыцца яе кожны юны грамадзянін, адкрыццё “храма навукі” – Нацыянальнай бібліятэкі, агульная плошча новага будынка якой – 112,6 тысяч квадратных метраў, у тым ліку кнігасховішча – 54,9 тысячы. Кошт яе будаўніцтва склаў 344 млрд беларускіх рублёў, пры гэтым каля 4,5 млрд у будаўніцтва нацыянальнай скардніцы ўнеслі жыхары Беларусі. Угісторыі Рэспублікі Беларусь Нацыянальная бібліатэка заклікана быць не толькі “скарбніцайведаў”, але і важным адукацыйным, інфармацыйным і культурным цэнтрам краіны. На базе бібліятэкі створаны Прэзідэнт-цэнтр, міжнародны прэс-цэнтр і залы для правядзення сустрэч на вышэйшым узроўні, у рамках міжнароднага кнігаабмену падтрымліваюцца сувязі з 310 партнёрамі ў 59краінах свету, распрацаваны механізм атрымання электраонных рэсурсаў – баз данных вядомых замежных вытворцаў. Праз Інтэрнэт-партал беларускім карыстальнікам забяспечаны віртуаліны доступ у тыя сховішчы ведаў, куды трапіць немагчыма з-за вялікій геаграфічнай аддалённасці. Для прыхільнікаў мастацтва функцыяніруе галерэйна-выставачны комплекс агульнай плошчай больш як 2 тысячы квадратных метраў, у экспазіцыях якога прадстаўлены творы сучаснага беларускага мастацтва, аб’яднаныя адной ідэяй – любоўю да сваёй Радзімы.